Khutbah Jumat Bahasa Jawa Mbangun Paseduluran Lan Kerukunanning Umat Agama

NU Cilacap Online – Nggedhekake kawigaten kanggo ngreksa paseduluran lan nyingkiri pepisahan punika minangka wujuding pangakuan bilih sajatinipun drajat manungsa punika sami wonten ing ngarsanipun Allah.
Sami drajatipun minangka abdining Gusti lan sami nggadhahi peran dados khalifahipun Allah. Sami-sami ngemban amanah saking Allah manut bidang tugas saha pakaryanipun piyambak-piyambak.
Khutbah jumat kesempatan ini berbahasa jawa dengan judul”Mbangun Paseduluran Lan Kerukunanning Umat Agama” oleh KH Arif Subani., S.Ag Pengurus LD PCNU Kabupaten Temangung Bidang Tabligh dan Pengembangan Masyarakat.
Untuk download naskah khutbah jumat ada di bawah ini:
Khutbah Sepindah
ااَلْحَمْدُ ِللهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِيْنُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ , وَنَعُوْذُ بِاللهِ مِنْ شُرُوْرِ اَنْفُسِنَا , وَمِنْ سَيِّأَتِ اَعْمَالِنَا , مَنْ يَهْدِ اللهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ , وَمَنْ يُضْلِلْهُ فَلاَ هَادِيَ لَهُ , اَشْهَدُ اَنْ لآ اِلَهَ اِلاَّ اللهُ, وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَ رَسُوْلُهُ , اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ , وَعَلَى آلِهِ وَاَصْحَابِهِ وَتَابِعِيْهِ اَجْمَعِيْنَ , اَمَّا بَعْدُ , فَياَ عِبَادَ اللهِ رَحِمَكُمُ اللهُ , اُوْصِيْكُمْ وَنَفْسِيْ بِتَقْوَى اللهِ , فَاِنَّ اللهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ , اَعُوْذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيْمِ , بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَحِيْمِ . وَالْعَصْرِ . إِنَّ الإنْسَانَ لَفِي خُسْرٍ . إِلا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ
Sedulur-sedulur kula Kaum Muslimin ingkang kinurmatan,
Tansah taqwana dhateng Allah SWT; kanthi nyingkiri sedaya ingkang dados laranganipun Allah lan nglampahi parentah-parentahipun. Kanthi taqwa, Allah badhe maringi kabecikan dhateng kita sedaya ing donya saha akhirat, aamiin. Lantaran hikmah khutbah Jum’ah wonten ing siang menika, kula ngajak panjenengan sedaya supados tansah nyebaraken tentreming ati ing pundi kemawon lan kapan kemawon.
Jamaah Shalat Jum’at rahimakumullah,
Nggedhekake kawigaten kanggo ngreksa paseduluran lan nyingkiri pepisahan punika minangka wujuding pangakuan bilih sajatinipun drajat manungsa punika sami wonten ing ngarsanipun Allah.
Sami drajatipun minangka abdining Gusti lan sami nggadhahi peran dados khalifahipun Allah. Sami-sami ngemban amanah saking Allah manut bidang tugas saha pakaryanipun piyambak-piyambak.
Gusti Allah nglairaké asal-usul keturunan manungsa saka kalih leluhur, yaiku Nabi Adam saha Ibu Hawa, amargi Gusti Allah kersaa nglantaraké papan panggandèngan ingkang kiyat saking paseduluran utawa ukhuwah antawisipun anak putuné manungsa. Boten wonten bédané antawis kawula-kawula Allah, boten wonten satunggaling tiyang ingkang langkung mulya tinimbang liyanipun, kejawi saka tingkat taqwawanipun dhumateng Gusti Allah.
Sumangga kita simak sabdanipun Gusti Allah Ta’ala wonten ing Q.S. Al-Hujurat ayat 13.
يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ
Artosipun:”Heh manungsa, satemenipun Kawula (Gusti Allah) sampun nitahaken panjenengan kabéh saking satunggaling priya lan satunggaling wanita, saha ndadosaken panjenengan kabéh dados bangsa-bangsa lan golongan-golongan, supados panjenengan saged pamanthuk saha saling tepang. Satemenipun tiyang ingkang paling mulya wonten ing ngajengipun Gusti Allah punika tiyang ingkang paling taqwa. Satemenipun Gusti Allah punika Maha Ngertos malih Maha Sumerep.” (QS. Al-Hujurat ayat 13)
Dipun riwayataken dening Abu Dawud bab turune ayat punika ingkang nyariosaken kedadosan tumrap salah satunggaling sahabat asma Abu Hindin, ingkang biyasa ngladosi Nabi Muhammad SAW kanthi ngeluaraken getih reged saking sirahipun migunakaken piranti bekam ingkang wangunipun kados tanduk.
Rasulullah SAW dhawuh dhateng kabilah Bani Bayadah supados angsalang jodho kanggé Abu Hindin kaliyan satunggaling estri saking golonganipun piyambak. Nanging, kabilah punika matur, “Menapa patut putri-putri kawula dipun kawinakaken kaliyan para budhak?” Mila Allah paring wahyu ayat punika kagem ngélingaken manungsa supados boten nyenyamah utawi ngremehaken tiyang awit saking pangkat utawi kalenggahanipun
Wonten ing ayat punika dipunwedhar bilih Allah nglairaken manungsa saking satunggal tiyang lanang (Nabi Adam) lan satunggal tiyang estri (Hawa), lajeng dipundadosaken dados bangsa-bangsa, golongan-golongan, lan maneka warna kulit, dudu supados padha saling ngina, nanging supados padha kenal-mengenal lan tulung-tinulung.
Lelampahanipun Rasulullah SAW anging nyawiji kerukunaning umat saha proses saling kenal-mengenal saged kaperang dados kalih:
- Ngebangun kerukunan sesami umat Islam.
- Ngebangun kerukunan kaliyan umat sanes.
Para Jamaah Shalat Jum’at rahimakumullah
Nalika Kanjeng Nabi Muhammad SAW sampun mapan wonten ing Madinah, tindak pisanan ingkang kapundhut piyambakipun inggih punika ngedegaken masjid. Masjid punika boten namung dados papan kangge nglaksanani shalat kemawon, nanging ugi dados madrasah tumrap umat Islam kanggé nampi piwulangan lan bimbingan ajaran Islam, dados bale pakumpulan sarta papan kangge nyawijekaken maneka warna unsur kabilahan saha sesa-sesa pengaruh perselisihan nalika jaman jahiliyah.
Ugi minangka papan kangge ngatur sadaya urusan saha sakaligus minangka griya parlemen kangge rembugan lan nglajengaken lampahing pamarintahan.
Sakliring mbangun masjid minangka papan kanggo nyawijikake manungsa, Rasulullah SAW ugi nglampahi tindak kang banget monumental ing sajarah, yaiku usaha kanggo nyedulurkake antarane tiyang-tiyang Muhajirin lan Anshar.
Sasampunipun, nate wonten tiyang ingkang nyuwun pitaken dhumateng Rasulullah SAW babagan kados pundi tindak-tandukipun tiyang Muslim punika, lajeng dipunwangsuli kados ing hadits ingkang diriwayataken dening Imam Bukhori. Abdullah bin Umar nyariyosaken, Rasulullah SAW ngendika:
اَلْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُوْنَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ (رَوَاهُ الْبُخَارِى)
Artosipun: Sesarengan tiyang Muslim punika inggih punika tiyang ingkang saged njagi para Muslim sanes saking gangguan lisan saha astanipun. (HR Imam Bukhari)
Lan ugi wonten ing hadits sanes ingkang dipunriwayatakén dening Imam Tirmidzi, Abdullah bin Salam nyariosaken bilih Rasulullah SAW nglantarakaken dhawuh kados makaten:
يَااَيُّهَاالنَّاسُ اَفْشُوا السَّلاَمَ , وَاَطْعِمُوا الطَّعَامَ , وَصِلُوا اْلاَرْحَامَ , وَصَلُّوْا بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ , تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ بِسَلاَمٍ (رَوَاهُ التِّرْمِذِى)
Artosipun: Heh para tiyang sedaya, sumebarakna salam, paringana dhaharan, sambungana paseduluran, sholata ing wayah bengi nalika tiyang sami sare, mesthi panjenengan sedaya bakal mlebet swarga kanthi Tentrem. (HR Imam Tirmidzi)
Saking Hadits ing nginggil, Rasulullah SAW paring dhawuh dhateng kita sedaya, ingkang kapisan, afsyus salaam (siyarakna salam, tentreming manah).
Rasulullah maringi anjuran dhumateng umatipun, bilih nalika kepanggih kaliyan sesami muslim prayogi ngaturaken salam. Panjenenganipun ugi dhawuh supados nyiyarakaken katentreman. Imam Nawawi ing Syarah Shahih Muslim njlentrehaken bilih, “Pangucap salam punika boten namung tembung-tembung kemawon, nanging ngemot makna nyebaraké katentreman, katresnan, saha kerukunan dhumateng sesami, kalebet dhateng kulawarga, tangga teparo, utawi sesami muslim.”
Kapindho, paringana dhaharan dhateng tiyang ingkang mbetahaken. Menika humanisme Islam, kawigatosan Islam. Saliyane dipunwajibaken ngeluaraken nafkah kangge kulawarga, utawi ngeluaraken zakat saking bandha, Nabi paring anjuran dhateng kita supados tansah nyumbang, utaminipun kangge tiyang-tiyang ingkang mbetahaken.
Katelu, nyambung paseduluran. Boten namung dhateng kulawarga cedhak, nanging ugi dhateng tangga, kancan, saha para rencang. Tiyang-tiyang ingkang sampun gegandhengan paseduluran punika, aja dipun pedhot. Malah paseduluran ingkang paling utama miturut Rasulullah, inggih punika nyambung paseduluran dhateng tiyang ingkang sampun mblenjani paseduluran punika. Kapapat, tiket mlebet swarga salajengipun inggih punika sholat wengi, punika kalebet shalat ingkang utama.
Para sedherek kaum Muslimin ingkang kinurmatan,
Tangga ingkang paling caket kaliyan tiyang-tiyang Muslim ing Madinah punika tiyang-tiyang Yahudi. Rasulullah lajeng nawakaken prajanjian dhateng para Yahudi punika, ingkang intinipun maringi kamardikan kanggé nglampahi agami lan ngginakaken bandha donya, boten kenging nyerang utawi memungsuhi setunggal kalihan sanesipun.
Kanthi disahakenipun prajanjian punika, kotha Madinah saha sakiteripun dados satunggal nagari ingkang makmur lan tentrem.
Jamaah Shalat Jum’ah rahimakumullah
Dados kaendahan menawi dinten punika kita saged andum marang tiyang sanès. Ingkang sugih tresna dhateng ingkang mboten kagungan, mekaten ugi kosok balènipun tansah padamalan tresna. Bandha donya kita gininakaken kanggé mbiyantu tiyang sanès, dudu malah dados sumbering sombong. Rasulullah sampun nate paring piwulang dhateng sahabat Hakim bin Hizam RA (ing Shahih Bukhari, Kitabuz Zakat):
يَا حَكِيْمُ اِنَّ هَذَا الْمَالَ خَضِرَةٌ حُلْوَةٌ , فَمَنْ اَخَذَهُ بِسَخَاوَةِ نَفْسٍ بُوْرِكَ لَهُ فِيْهِ . وَمَنْ اَخَذَهُ بِاِشْرَافِ نَفْسٍ لَمْ يُبَارَكْ لَهُ فِيْهِ , كَاالَّذِيْ يَأْكُلُ وَلاَ يَشْبَعُ . اَلْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى .
Artosipun: Heh Pak Hakim, satemene banda punika punika prekawis ingkang ijo lan legi (prekawis ingkang nyenengake atining manungsa). Mila sapa kemawon ingkang njupuk banda kanthi andhap asor lan ikhlas, bakal pikantuk berkah saking Gusti Allah. Nanging kosok baline, sapa kemawon ingkang njupuk banda kanthi kesed lan rakus, boten bakal pikantuk berkah saking Gusti Allah.
Kados ta tiyang ingkang nedha, nanging boten kroso wareg. Tangan ing ndhuwur (ingkang paring) punika langkung utama tinimbang tangan ing ngandhap (ingkang nyuwun).
Mboten namung nyebaraken rasa aman saha sih katresnan ing dinten punika, mugi Gusti Allah maringi gelar dhumateng kita sedaya dados manungsa ingkang bejo. Kanthi nglampahi piwulang agami Islam lan nyonto ajaranipun Kanjeng Nabi ingkang agung, mugi nagari kita tansah jaya. Nagari ageng lan kebak warna-warni, nanging tetep njagi persatuan.
Mugi Indonesia dados baldatun thoyyibatun warobbun ghofur ingkang diparingi ridla dening Gusti Allah Ta’ala. Aamiiin.
بَارَكَ اللهُ لِيْ وَلَكُمْ فِي الْقُرْآنِ الْعَظِيْمِ ، وَنَفَعَنِيْ وَاِيَّاكُمْ بِمَا فِيْهِ مِنَ اْلآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيْمِ ، وَتَقَبَلَّ اللهُ مِنِّيْ وَمِنْكُمْ تِلَاوَتَهُ ، اِنَّهُ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ . وَاَسْتَغْفِرُ اللهَ لِيْ وَلَكُمْ ، اِنَّهُ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ .
Khutbah Kaping Kalih
اَلْحَمْدُ للهِ وَكَفَى، وَأُصَلِّيْ وَأُسَلِّمُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ الْمُصْطَفَى، وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ أَهْلِ الْوَفَا،ـ أَمَّا بَعْدُ، فَيَا أَيُّهَا الْمُسْلِمُوْنَ، أُوْصِيْكُمْ وَنَفْسِيْ بِتَقْوَى اللهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيْمِ وَاعْلَمُوْا أَنَّ اللهَ أَمَرَكُمْ بِأَمْرٍ عَظِيْمٍ، أَمَرَكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالسَّلَامِ عَلَى نَبِيِّهِ الْكَرِيْمِ فَقَالَ: إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ، يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا، اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى سَيِّدِنَا إِبْرَاهِيْمَ وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا إِبْرَاهِيْمَ وَبَارِكْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى سَيِّدِنَا إِبْرَاهِيْمَ وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا إِبْرَاهِيْمَ، فِيْ الْعَالَمِيْنَ إِنَّكَ حَمِيْدٌ مَجِيْدٌ.
اَللّٰهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِيْنَ وَالْمُسْلِمَاتِ والْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُؤْمِنَاتِ الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ، اللهم ادْفَعْ عَنَّا الْبَلَاءَ وَالْغَلَاءَ وَالْوَبَاءَ وَالْفَحْشَاءَ وَالْمُنْكَرَ وَالْبَغْيَ وَالسُّيُوْفَ الْمُخْتَلِفَةَ وَالشَّدَائِدَ وَالْمِحَنَ، مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ، مِنْ بَلَدِنَا هَذَا خَاصَّةً وَمِنْ بُلْدَانِ الْمُسْلِمِيْنَ عَامَّةً، إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ عِبَادَ اللهِ، إنَّ اللهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإحْسَانِ وَإِيْتَاءِ ذِي الْقُرْبَى ويَنْهَى عَنِ الفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالبَغْيِ، يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ. فَاذكُرُوا اللهَ الْعَظِيْمَ يَذْكُرْكُمْ وَلَذِكْرُ اللهِ أَكْبَر
Download naskah Khutbah versi PDF
Editor bahasa: Khayaturrohman





